Draaglast en draagkracht. Wat je moet weten over werkstress

Een paar weken geleden was ik op een receptie van een OR-lid. Veertig jaar in dienst van de organisatie en dat was reden voor een feestje. Tien jaar geleden was dit zijn afscheidsreceptie geweest maar door het verhogen van de AOW-leeftijd en afschaffen van VUT en andere regelingen mocht hij nog een paar jaar. Voor hem totaal geen probleem maar voor veel collega's wel. 

De meeste balen dat je na veertig dienstjaren niet meer van je welverdiend pensioen kan genieten. Nostalgie! Al begreep ik tijdens een Pensioen in Zicht cursus dat Mars (ja van die repen) dit nog steeds in de cao heeft staan. Met een wereldreis voor man en vrouw als extra beloning.  De Mars-medewerker werd jaloers aangekeken. Negenenvijftig en in de bloei van zijn leven.

Onlangs trainde ik een ondernemingsraad in de Thuiszorg en hier is echt een stille tragedie aan de gang. De werkdruk en werkstress zijn enorm. Eerst zijn er door de bezuiniging veel medewerkers ontslagen en nu ze weer hard nodig zijn kunnen ze geen geschikt personeel vinden. Vooral in de vakantietijd was het een crime. Er was zelfs een zieke medewerker die zijn eigen vervanging moest regelen! Terwijl ze ziek in bed lag. 

Omdat de medewerkers kwetsbare mensen moeten helpen, lossen ze binnen de teams alle problemen op maar met een enorme impact op alle medewerkers. Dubbele diensten en veel te veel uren in de week is schering en inslag. En dan zit je al snel in een vicieuze cirkel. 

Twee voorbeelden uit de praktijk die me grote zorgen baren. Werkdruk/-stress is een moeilijk definieer begrip. Het lijkt er ook op dat de aandacht ervoor met pieken en dalen gaat. Eerst was er vooral aandacht in de dienstverlenende beroepen zoals zorg, onderwerp, maatschappelijke dienstverlening. 

Maar nu blijken horeca en detailhandel bronnen van werkstress te zijn. In de eerste jaren van mijn loopbaan als trainer (nu ruim 20 jaar) kwam dit thema regelmatig in OR-trainingen en workshops aan de orde. Nu is er opnieuw veel aandacht voor en hopelijk leidt dit tot structurele aanpak.

Werk en prive lopen door de 24-uurs economie en het thuiswerken steeds meer door elkaar en daarom is er ook binnen andere branches sprake van werkdruk en werkstress. Ook omdat flexibele arbeidsrelaties steeds meer druk leggen op prestaties en targets van medewerkers.

Toch blijft het vooral een individuele kwestie. Waar de een fluitend veertig uur maakt en nog een extra dienstje erbij, is de ander na achtentwintig uur al uitgeput. Daarom moet er ook individueel gekeken worden naar de balans tussen draaglast en draagkracht. Maar wat betekenen deze termen?

Draaglast wordt gevormd door

  1. functie, taken en verantwoordelijkheden
  2. de objectieve en subjectieve beoordeling

Draagkracht  

Draagkracht is de mate waarin je in fysieke en psychische zin daadwerkelijk kunt worden belast.

Draaglast wordt beinvloed door:

  • de hoeveelheid taken
  • de fysieke en/of psychische belasting 
  • de moeilijkheidsgraad en complexiteit 
  • de tijdsdruk, alledaagse tegenvallers en stresssituaties   
  • specifieke werkfactoren zoals bijvoorbeeld reorganisaties of  conflicten
  • prive-factoren: prive-situatie; bepaalde gebeurtenissen              

De draagkracht wordt daarnaast ook beinvloed door:

  • gezondheid         
  • leefgewoonten
  • ontspanning
  • motivatie
  • management van tijd     
  • zelfwaardering
  • persoonlijkheid        
  • denkgewoonten
  • mate van assertiviteit     
  • conflictstijl
  • omgaan met veranderingen
  • de arbeidsverhoudingen, 
  •       met name managementstijl  
  •       van de leidinggevende

Die balans tussen draaglast en draagkracht is dus heel individueel maar er zijn wel een aantal algemene voorwaarden aan werk. Maslow geeft aan wat een medewerker nodig heeft om kwaliteit van werk te waarborgen. En zo minder kans op werkstress en een burn-out te krijgen. (zie schema)

Benieuwd hoe het met de werkdruk/stress binnen uw organisatie is gesteld? Vraag de test aan via a.compagner@odyssee-groep.nl


Over Arend

Na 18 jaar ervaring als medezeggenschapstrainer richt ik mij als trainer-adviseur op het dynamische evenwicht tussen inhoud- en betrekkingsniveau. Hoe wordt een ondernemingsraad die partner die hij vanuit artikel 2 van de WOR zou kunnen of zelfs moeten zijn? Wat houdt partnerschap precies in en waar liggen vooral kansen wat betreft invloed uitoefenen op besluitvorming? Het ‘wat’ is in deze erg belangrijk, maar het ‘hoe’ (de weg er naar toe) ook.

a.compagner@odyssee-groep.nl 
06-51598572